Søndag blir retten til sjølvbestemd abort utvida

Då den nye abortlova skulle behandlast i Stortinget i fjor, sa saksordførar Sandra Bruflot (H) at det var på høg tid. Ho trekte fram det utdaterte kvinnesynet abortlova frå 1970-talet står for.

– I forarbeida står det at valet til kvinna kan vere impulsprega, og at ho treng hjelp til å forstå dei langsiktige konsekvensane av valet ho tek, sa Bruflot.

Deretter stemde eit stort fleirtal i Stortinget for ny abortlov. Frå søndag blir dermed grensa utvida for sjølvbestemd abort til veke 18. Den same grensa vil gjelde for fosterreduksjon – av og til kalla tvillingabort.

Kvinner som vurderer abort, får med den nye lova rett til rettleiing, informasjon og oppfølgingssamtalar.

Historisk» sa ei rekke av stortingsrepresentantane om vedtaket i desember.

– Det er ei abortlov som forhåpentleg kan stå seg i mange år framover, sa helseminister Jan Christian Vestre (Ap) til NTB.

Arbeidarpartiet, SV, Raudt, Venstre og MDG var for lovendringane. Senterpartiet, Høgre og Framstegspartiet stilte representantane sine fri slik at dei kunne stemme etter eiga overtyding. Det sikra fleirtal for forslaget. KrF var svært kritisk til endringane.

– Det er ei radikal utviding som svekkjer rettsvernet til livet i mors mage dramatisk, sa partileiar Dag Inge Ulstein etter avstemminga.

Sidan 2008 har det vore ein jamn nedgang i abortar i Noreg både i talet på og rate (abortar per 1000 kvinner), med ein liten auke dei siste to åra.

Tilbake i 1980 var abortraten rundt 15 per 1000 kvinner i fertil alder. I 2024 var han på 10,3 per 1000 kvinner.

I dag er det kvinner mellom 25 og 29 år som er aldersgruppa med høgast abortrate. Fram til 2015 var det kvinner i tidleg 20-åra som hadde høgast rate.

I 2024 vart det gjennomført 12.811 abortar, på nivå med 2023, då det var 12.837 abortar, ifølgje Folkehelseinstituttet (FHI).

95 prosent av svangerskapsavbrota var sjølvbestemde, og nesten alle desse blir gjennomførte medikamentelt. 83 prosent av abortane i fjor vart utførte før veke 9.

4,9 prosent av abortane i 2024, 631 stykke, måtte innvilgast av nemnd, fordi dei skulle gjennomførast etter veke 12.

Fordi retten til sjølvbestemd abort blir utvida til veke 18, er det vanta ein nedgang i talet på saker som må behandlast i nemnd. Derfor blir talet på abortnemnder redusert frå 22 til 7. Dei nye nemndene vil behandle krav om seinabortar etter veke 18. I nemndene skal kvinner vere i fleirtal, og éin medlem skal ha juridisk kompetanse.

Helse- og omsorgsdepartementet har utnemnt ei ny, uavhengig nasjonal klagenemnd for abort, for å behandle eventuelle klager på avslag frå dei sju nemndene.

Nasjonal klagenemnd blir leidd av Inger Økland, lege og spesialist i kvinnesjukdommar og fødselshjelp. Med seg har ho legane Nikolas Vidal og Geir Borgen, og dessutan juristen Kari Paulsrud og sosionomen Nanna Klingenberg, skriv regjeringa.

(NPK)