Langt færre elektriske anlegg har ikkje fått lovpålagt tilsyn av DSB dei siste åra. Ansvarleg styresmakt får omfattande kritikk av Riksrevisjonen.
Talet på årlege tilsyn av landbaserte elektriske anlegg har gått tilbake med nesten 75 prosent frå 2015 til 2022. Riksrevisjonen slår fast at Direktoratet for samfunnstryggleik og beredskap (DSB) ikkje har tilstrekkeleg oversikt over elsikkerheten.
Justisdepartementet er oppdragsgivar og ansvarleg for at DSB skal utføre tilsyn og sørgjer for tryggleiken ved elektriske anlegg og elektromedisinsk utstyr. I ein omfattande rapport slår Riksrevisjonen fast at verken departementet eller direktoratet oppfyller ansvaret for å føre dette tilsynet.
DSB har inga god oversikt over landbaserte elektriske anlegg. Kva det blir ført tilsyn med, er ikkje basert på risikovurderingar, men ut i frå kva som betaler mest. Heller ikkje for elektromedisinsk utstyr blir det ført tilstrekkeleg tilsyn, slår revisjonen fast.
DSBs hovudfunksjon er nettopp å skulle ha oversikt over risiko og sårbarheit i samfunnet. I kritkken frå Riksrevisjonen blir svikten skildra i arbeidet med å føre tilsyn av elektriske anlegg og delvis grunngjeven med at DSB skal finansiere verksemda med gebyr. Dette blir direkte førande for kva tilsyn som blir utførte, medan andre viktige område med låg inntening blir ståande utan tilsyn i lange periodar.
Ikkje oversikt over ulykker
I rapporten blir det vist til korleis DSB over fleire år ikkje har utført tilsyn på fleire ulike ansvarsområde som det er pålagde etter el-tilsynslova. I 2015 vart det utført 186 tilsyn på landbaserte elektriske anlegg. I 2022 var det tilsvarande talet redusert til 47 tilsyn.
– Noreg er eitt av dei mest elektrifiserte og digitaliserte landa i verda. Elektrisitet er knytt til potensiell fare for liv, helse og materielle verdiar. DSB sitt arbeid med å vareta elsikkerhet gjennom el-tilsynslova er ein viktig del av samfunnstryggleiken. Indirekte vil arbeidet også vere med på å støtte opp under dei politiske måla om tryggleik i samfunnet, skriv Riksrevisjonen i rapporten.
DSB manglar også oversikt over talet på ulykker som skjer knytt til landbasert straum.
– Revisjonen viser at direktoratet ikkje følgjer opp alle innmelde elulykker, og at det er store mørketal når det gjeld innmelding av elulykker til DSB, skriv Riksrevisjonen i konklusjonen sin.
Leiinga i direktoratet seier dei er i ein anstrengd ressurssituasjon, at dei manglar kompetente ingeniørar og at dei treng meir kunnskap om nye teknologiar innan batteridrift og hydrogen.
Siste tilsyn på Gardermoen i 2009
Sidan 2019 har DSB berre utført tre tilsyn på sporveg og jernbane. Direktoratet uttrykkjer at dei det året mista kompetansen til å utføre tilsyn med desse områda, og fordi dette er oppgåver som gir lite inntekter, ikkje er noko som blir prioritert så lenge dei må styre etter inntektskrav.
DSB har også ansvaret for å føre tilsyn med høgspenningsanlegg ved lufthamner og sjukehus i Noreg. Det er utført fire tilsyn ved flyplassar sidan 2015.
– Det er ikkje gjennomført tilsyn av Oslo lufthamn Gardermoen etter 2009, står det i rapporten.
For høge gebyr
I same periode med færre tilsyn har DSB auka gebyra meir enn det dei kostar å få gjennomført. Riksrevisjonen skriv at direktoratet ikkje kan dokumentere at tilsynsgebyra ikkje er overprisa.
DSB har opplyst til Riksrevisjonen at inntektskravet er styrande for tilsynsaktiviteten, og at dei må prioritere tilsyn med dei største nettselskapa for å innfri dette. Derfor blir det også ineffektivt bruke ressursar på å utarbeide risikovurderingar som uansett ikkje vil bli brukt.
– Vi tilrår at Justis- og beredskapsdepartementet sørgjer for at Direktoratet for tryggleik og beredskap gjennomfører risikobaserte tilsyn som varetek elsikkerheten på alle område som direktoratet har ansvar for å føre tilsyn med, går det fram av rapporten.
– Grunnleggjande svikt
Leiar av justiskomiteen på Stortinget, Per-Willy Amundsen i Framstegspartiet, finn rapporten frå Riksrevisjonen urovekkjande når DSB ikkje lenger legg tryggleik til grunn når dei fører tilsyn.
– Det er vanskeleg å forstå kva vurderingar som ligg til grunn hos DSB, når dei feilar ganske grunnleggjande på sine primæroppdrag, seier han til NTB.
Amundsen meiner justisminister Emilie Enger Mehl (Sp) må på bana og ta tak i problema som er avdekte.
– Justisministeren bør snarast vurdere om leiinga i DSB har den kompetansen og vurderingsevna som er nødvendig, for å rette opp i desse tryggingsavvika, seier Amundsen.
(NPK)
